سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

634

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

محمد هارون زنگىپورى 1292 ه ق / 1875 م 1339 ه ق / 1920 م مولانا محمد هارون بن سيد عبد الحسين در 24 ربيع الثانى 1392 ه ق در زنگىپور به دنيا آمد . كنيهء وى ابو داود و عالم نامور زمان خويش بود . وى صرف و نحو را نزد مولوى محمد سميع زنگىپورى و ساير تعليمات را در محضر حكيم مولوى محمد هاشم و مولانا سيد على حسين فراگرفت و سپس نزد مولانا على جواد به بنارس رفت و پس از مدتى به لكنهو آمد و وارد مدرسهء ناظميه شد و با دريافت مدرك ممتاز الافاضل امتحان مولوى فاضل را در دانشگاه پنجاب با موفقيت گذراند و بورس تحصيلى دريافت كرد و به كالج اوريانتال به سمت استادى فراخوانده شد و در آنجا به تدريس پرداخت . منشى محبوب على در همان زمان شيفتهء شايستگى وى شد و او را به سمت مدير روزنامه « پيسه » با حقوق پانزده روپيه در ماه منصوب كرد . سپس در لكهيم‌پور كهيرى به تدريس پرداخت و مدتى بعد نجم الملّة او را در مدرسهء امروهه به كار تدريس مشغول ساخت و ازآنجا به كالج دهلى رفت ، ولى به علت بيمارى دهلى را ترك كرد و در مونگير بلوك حسين‌آباد سكونت گزيد . بيمارى او ادامه يافت ناگزير به ترك خدمت كرد ولى در عين حال رياست شعبهء تصنيف و تأليف را در مدرسهء واعظين برعهده داشت . محمد هارون ، فردى عالم و با ذكاوت و صاحب زبان و قلم بود ، نيازهاى عصر خويش را به خوبى درك مىكرد و تعليمات دينى را بر مقتضاى زمان پيش مىبرد ، تأليفاتش در شبه قارهء هند براى مؤمنان شيعه ضرب المثل شده است . همگان مدحش مىكردند و سنى و شيعه به او گرايش داشتند و در سال 1918 م در ديره غازى خان با ميرزاييها ، حنفى و وهابيون مناظره‌هاى موفقيت‌آميز داشت . محمد هارون در نظم و نثر عربى و فارسى ماهر بود و با نوشته‌ها و سخنرانيهاى برجستهء خود خدمات شايسته‌اى براى اسلام انجام داد . كتابهاى وى امروز هم به خاطر اهميت علمى ، تحقيقى و فكرى باقى است و براى خوانندگان مفيد است . مولانا بااين‌كه بيمار شده بود ، ولى دست از مطالعه و تصنيف و تأليف برنمىداشت . سرانجام در سن چهل و پنج‌سالگى با بجا گذاشتن كتابهاى باارزش خود در 14 جمادى الاولى 1339 ه ق ديده از جهان فروبست . تأليفات او عبارتند از : آيينهء عرب ( ترجمهء صناجة الطرب ، چاپ لاهور ) ؛ شهيد الاسلام ، ( چاپى ) ؛ تعليم الاخلاق در اصول دين ، ( 2 بخش ) ؛ السيف اليمانى على المسيح القاديانى ، ( چاپ 1323 ه ق ) ؛ ترجمهء الهيئة و الاسلام ، ( چاپى ) ؛ ترجمهء صحيفهء كاملهء سجاديه با حواشى ،